АРДЧИЛЛЫГ АВРАХ ГАРЦ

1.                    Гавьяа асуух байсан юм бол “гарах” хэрэг байсан уу?

Өнгөрсөн долоо хоногоос эрх баригчид “гавьяа” нэхэн гайхуулж ард түмний “шившиг” болов. Хотын хамгийн сайн байршилтай том том самбаруудаар дүүрэн гавьяа нэхэж “гавьяа” гэдэг үгийг моданд оруулсан нь ёстой л эрх баригчдын “гавьяа” байлаа. Эл “гавьяа” нь гай болохтой зэрэгцэн Ардчилсан намынхан “гавьяа”-ны эзний эрэлд хатав. Хамгийн түрүүнд шижиглэгдсэн хүн нь Засгийн газрын тэргүүн Ч.Сайханбилэг. Самбар тавигдсанаас хойш хэдхэн минутын дараачаас түүний утас чөлөө завгүй дуугарсан тухай ойрын эх сурвалж нь мэдээлсэн юм. Ерөнхий сайд руу залгасан Ардчилсан намын лидер нөхдүүд толгойгоо “гэсгээх”-ийг түүнд зөвлөсөн юм байх. Хариуд нь Ерөнхий сайд “Миний толгой хөлдөөгүй байна. Тэгээд ч би “гавьяа”-тай самбартай чинь ямар ч холбоогүй” хэмээсэн гэнэ. Ингээд “эрлийн баг”-ийнхан Ардчилсан намын удирдлагын зүг анхаарал хандуулж эхэлжээ. “Гавьяа”-тай самбарын эзэн явж явж АН-ын одоогийн генсек Л.Эрхэмбаяр болж таарав. Эрх баригч намын генсек гэхэд арай л жижиг пи-ар хийчих шиг болох юм гэсэн бодол хүн болгоны толгойд буусан нь лавтай.

Ардчилсан намын “хотожсон лидер”-үүд нь “Хөдөөний хөөсөн мантуу намыг минь нэг сайн хөөдлөө дөө” хэмээн хоорондоо жиг жуг гэлцэж байгаа сурагтай. Харин “дарангуйлагч” дарга нь нүүрээ хийх газраа олохгүй Л.Эрхэмбаярыг өрөөндөө дуудаж өөд уруугүй загнаж, “гавьяат” самбарыг даруйхан солихыг үүрэгдсэн нь өнөөдрийн бидний уншиж буй “Сонгогчдын гавьяа” болж хувирчээ. Энхрий хайрт намынхаа 15 жилийн ойгоор эрхэм даргатаа “цочир” бэлэг барьж эрэлхэг хүн болж харагдах гэсэн Л.Эрхэмбаяр генсекийн “тэнэглэл” улаанбаатарчууд төдийгүй монголын ард түмний дургүйцлийг ихээхэн хүргээд авлаа. Олонхи болж төрийн эрх барьж байгаа намын генсек гэхэд арай л ядмаг, “хөдөө” пи-ар хийчих юм даа. Гэхдээ түүний буянаар монголоор дүүрэн гавьяатай хүн төрсөн нь сайн хэрэг. “Эхнэртээ хоол хийж өгсөн нь хэний гавьяа вэ”, “Гурван хүүхэд төрүүлж өсгөсөн нь хэний гавьяа вэ” гэх зэргээр сошиал ертөнцийнхөн бие биедээ гавьяагаа гайхуулж амралтын хоёр өдрийг тун чиг “завгүй” өнгөрүүлэв. Харамсалтай нь намынхаа унасан рейтингийг өсгөх гэсэн биш бүдэрсэн дээр нь дэвсээд авахтай адил зүйл болчих шиг болох юм, АН-ын генсекийн пи-ар...

2.             “Ардчиллыг аврахын тулд Ардчилсан нам татан буугдах ёстой”

Өнөөдөр Монгол Улсад жинхэнэ ардчиллаас илүүтэйгээр “дүр эсгэсэн ардчилал” хөгжиж байгаа нь нууц биш. Ардчилсан намын гишүүд ч энэ тухай ил цагаан ярьдаг болсон. Ойрын жишээ гэхэд УИХ-ын гишүүн Р.Амаржаргал намынхаа 15 жилийн ойг угтаж, гишүүд дэмжигчдэдээ илгээсэн ил захидалд “Саяхан нэр хүнд бүхий байгууллагын хийсэн судалгаагаар дотоод ардчилал нь “ноль” заасан намаар АН тодорчээ” хэмээсэн нь үнэний ортой. Үнэний ортой ч гэж дээ үнэн юм чинь. Мөн тэрбээр “Мэдлэг боловсролтой залуусаа тордож, хөгжиж дэвших боломжийг тас хааж, АН хэдхэн хүний ХХК адил ваакуумд орлоо” гэжээ. Залуус яагаад Ардчилсан намыг сонгодоггүй шалтгааныг эндээс харж болно. Учир нь Ардчилсан нам залууст халгаатай, дээшээ гаргадаггүй тийм л нам. Тиймээс ч Ардчилсан нам хүний нөөц, боловсон хүчнээрээ үргэлж МАН-ын ард бичигдэж ирсэн юм. Р.Амаржаргал гишүүн “АН “ардчилсан” гэхээсээ МАХН-ын хуучин загварыг хуулбарлан хэдхэн ултөрчид, тэдний фэн, аялдан дагагчдын /фракцын/ пирамид бүтцийг хэрэгжүүлж байна” гэсэн аж. Угтаа Р.Амаржаргал гишүүнээс өмнө УИХ-ын дэд дарга, МАН-ын дарга М.Энхболд “Нам бол хэн нэгэн улстөрчийн фэн клуб биш” хэмээн ярьсан. Үнэхээр өнөөдрийн улс төрийн намуудын байгаа дүр төрх /тэр дундаа эрх баригчдын/ хэн нэгэн дарга аа тахин шүтэх /хуучин нийгмийн үеийн/, бурханчлах үзэл газар авсныг бэлхнээ харуулаад өгнө. Ардчилсан намынхан дотоод ардчилал, ардчиллын үнэт зүйлийн тухай маш их ярьдаг. Ярихаас ч аргагүй юм. Тэд л Монгол Улсад ардчиллыг цогцлоон бүтээсэн гэж цээжээ дэлддэг шүү дээ.

Гэхдээ хэлсэн зүйл нь, хийж байгаа үйлдэлтэй нь алд дэлэм зөрөөд байхаар жинхэнэ ардчилал монголд хөгжихгүй байгаа юм. Өнөөдрийн өсвөр насны хүүхдүүд “ардчилал” гэдэг үгийг худлаа ярих гэж боддог болсон байна. Энэ өгөгдлийг тэр хүүхдүүдэд өгсөн хүн нь төрийн тэргүүн. Улс төрд орох санаархалтай, дөнгөж орчихсон яваа залуус улс орны эрх ашгаас урьтаж өөрийн эрх ашгийг тавих нь зөв юм байна гэсэн бодол тээж явна. Эл өгөгдлийг өгсөн хүмүүс нь УИХ-ын гишүүд. Ийм байхад Монгол Улсад яагаад ч жинхэнэ ардчилал хөгжихгүй. “Дүр эсгэсэн” ардчилал хөгжсөөр байгаа нь 15 жилийн түүхтэй “ардчилсан” тодотголтой намууд нэгдэж АН байгуулсантай шууд холбоотой гэж улс төр судлаачид үзэж байна. Яг одоо ардчиллыг аврах ганц л арга зам бий. Тэр нь эрх баригч Ардчилсан нам татан буугдах. Үүнээс өөр гарцыг монголчууд хаанаас ч хайгаад олохгүй.

                                                           С.НЭМЭХ