Өчигдөр цахим ертөнцөөр “Нэгдүгээр сарын 4-нд төрсөн хүүхэд өргүүлнэ” гэсэн зар багагүй шуугиан дэгдээсэн. Хүүтэй хүн охин хүсэж, охинтой хүн хүү хүсэж, хүүхэдгүй хүн хүүхэд хүснэ гэдэг. Хүний амьдралын утга учир баяр баясгалан болсон хүүхдээ хүнд өргүүлнэ гэсэн энэ зарыг харсан олон хүн өөр, өөрсдийнхөө сэтгэгдлийг хуваалцсан байна. Зарим нэгэн нь  “Энэ бол худлаа хэн нэгэн нь тоглож байгаа байх” гэсэн бол нөгөө хэсэг нь “Гудамжинд хүүхдээ хаяад явж байгаа хүмүүсээс арай дээр сэтгэж хэмээн санал бодлоо илэрхийлсэн байна. Тэгвэл дээрх зар үнэн бодитой ажээ.

Зарын эздийн хувьд дөрвөн хүүхдийн хамт Увс аймгийн Тариалан сумын харъяат бөгөөд аймгийн төв Улаангомоос Улаанбаатар хотод өнгөрсөн наймдугаар сард ирсэн аж. Амьдралын боломж тааруу нэг гэр бүлийн 6 хүн гэрийн эзэн Мөнхбатын барилга дээр ажиллаж олсон сарын 300 гаруйхан мянган төгрөгөөр амь зууж байсан аж. Эхнэр Эрдэнэчимэг хэвлийдээ тав дахь хүүхдээ тээж ажил хийх боломжгүй мөн шилжилт хөдөлгөөний бүртгэл хийлгэх боломжгүйгээс  алдарт 20 мянга битгий хэл жирэмсэний хяналтанд орж тэтгэмж авах ч бололцоогүй байсан учир тав дахь хүүхдээ төрөхөөс өмнө нь зар тавьж үрчлүүлнэ гэж хоорондоо ярилцсан аж. Ингээд эсэн мэнд төрсөн нялх охиноо амьдралын тарчиг, хүнд байдлаасаа болж зар тавин бусдад үрчлүүлэх болсон нь энэ аж.

Дарь-Эхэд нийтийн байранд өрөө хөлсөлж амьдардаг энэ гэр бүлийн хувьд хэдий том охин нь Увс аймагт коллежд сурдаг ч, үлдсэн 3 хүүхэд нь 12 жилийн сургалттай сургуульд 8,5,2 дугаар ангиудад тус тус суралцдаг гэнэ. Өнөөдөр нийтийн байрны нэг өрөө үнэндээ 8-10 орчим мкв, сарын төлбөр хамгийн хямддаа 150 мянган төгрөг. Зургаан ам бүл /эхийн хэвлийд бойжиж буй үртэйгээ долоо/ өнгөрсөн оны 8 сараас хойш сард 150 гаруйхан мянган төгрөгөөр амь зууж байсан нь өнөөдөр өөрийн эрхгүй хүүхдээ өргүүлэх алхам хийхэд хүргэсэн байна. Тэдний хувьд ямарваа нэгэн хууль бус санаа агуулаагүй Монгол хүний цагаахан сэтгэлийн үүднээс амьдрахын аргагүй эрхэнд хүүхэд үрчлүүлэх зараа дэвтэрийн хуудасны тасархай дээр гараар бичээд тавьж. Харин зарын дагуу утасдсан хэн бүхэнд тэд амьдралаа ярьсангүй. Хорооны цагдаад хэлэх гэхээр оршин суух бүртгэлгүй, шилжилт хөдөлгөөнөө хийлгэж чадаагүй яваа аж. Төрөөд 10 гаруйхан хонож байгаа хүүхдийг нь Өмнөговь аймгийн харъяат 20 гаруй насны нэгэн залуу гэр бүл өргөж авахаар болсон гэнэ. Тэд Монгол ёс зан заншилынхаа өдөр судраа харж ирэх даваа гарагт буюу 26 ны өдөр шинэ хүнээ авах болсон мэдээлэл байна. 

Өнөөдөр Монголын нийгэмд тэр дундаа нийслэлд хичнээн хүн Улаанчулуутын хогийн цэг бараадан амьдарч, хичнээн хүн гудамжинд лааз түүж амьдарч байгаа билээ. 

Энэ бүхнийг зөвхөн хэвлэл мэдээллээр цацагдсаны дараа эрх баригчид хаяа нэг их хурлынхаа эсвэл сайдынхаа суудлынхаа араас хаа нэг ойлгож байна мэдэж байна гэсэн "манж" үгийг хэлсээр өдий хүрлээ.  Өнөөдөр Монгол улсын засгийн газар 2015 оныхоо төсвийг танаж батлах асуудлыг хэлэлцсээр... 

Ард нь ард иргэд өр ширээ нимгэлэх нь бүү хэл өдрөөс өдөрт бие биенээсээ талхны мөнгө зээлээд л явж байна. Төсөв батлах ч яах вэ, нэг л өдөр нам эвсэлүүд тохиролцоонд хүрч эдийн засгийн хямралын улмаас Монголын ард түмэн бүсээ чангалах цаг ирлээ хэмээх улигт үгээ давтан жфир, сонин хэвлэл, цахим ертөнцөөр зарлана. Ганцхан жишээ дурдахад өчигдөрхөн "Эрдэнэс Оюутолгой" ХХК-д 17 тэрбумаар төсөвлөн гадны байгууллагаар хуулийн зөвөлгөө хүргүүлэх төсөл оруулж ирлээ. Өнөөдөр төрийн албан хаагчдынхаа цалинг өгч чадаагүй байгаагаа ТӨСӨВ батлагдаагүй хэмээн тайлбарлаж, эдийн засгийн хямрал нүүрлээд байгаа учир төсөвөө танана гэж мэдэгдээд байгаа Шийдлийн засгийн газрын хувьд эхний ээлжинд Уул уурхайн салбартаа урд урьдын засгийн газар шигээ хуруу дүрэхээр шийдсэн нь эндээс тодорхой харагдаж байна. 

Энэ бүхний эцэст өнөөдөр Монголын элэг бүтэн амьдарч байсан нэгэн гэр бүл хууль мэдэхгүй, мөн хойд хормойгоо авч урд хормойгоо нөхөхийн үлгэрээр дөнгөж мэндэлсэн нярай үрээ өлсгөлөн зовлон дунд өсгөж өндийлгөхгүйн тулд үрчлүүлэх зар бичээд л сууж байна. Мөнхбатын гэр бүлийн хувьд өнөөдөр амьдралд хөл алдан уруудаж доройтон архинд толгойгоо мэдүүлж, хог түүж амьдраагүй яваа нь олон ч хүний бахархалыг төрүүлсэн хэрэг. Сарын 300 гаруй мянган төгрөгийн орлогоор 7 ам бүл тэжээх ямар байдгыг олон хүн мэднэ. Олон хүн энэ бэрхшээлээс шантарч гудамжинд гарсан. Харин эх үр хоёрыг салгах эмгэнэлд хүргэж буй бурууг нийгмээс бус төр засгийн бодлогоос л хайх нь дээр болов уу. Хүүхдээ үрчлүүлчихээд эх нь ажилд орж гэр бүлээ үлдсэн 4 хүүхдээ хүний зэрэгт хүргэхийн төлөө, сургууль завсардуулахгүйн төлөө амьдарч яваа энэ гэр бүлийн тухайд сайн муугаар хэлж хууль хяналтын байгууллагаар шалгахдаа гол нь бус гагцхүү иргэдийнхээ төлөө доривтойхон шийдэл гаргаж эх орноо гэсэн сэтгэлээр хандахыг л эрхэм төрийн түшээдээс хүсмээр байна. 

Д.Сүхээ